روی پشت‌بام خیلی از خانه‌ها فضایی هست که سال‌ها فقط آفتاب می‌خورد. حالا که دولت برای برق خورشیدی قرارداد بیست‌ساله می‌بندد، سؤال اصلی صاحب‌خانه ساده است: هر کیلووات‌ساعت برقی که به شبکه می‌دهم چند می‌خرند و آخر سال چقدر به حسابم می‌نشیند؟
پاسخ کوتاه: نرخ خرید تضمینی برق خورشیدی ۱۴۰۵ برای نیروگاه‌های ۲۰۰ کیلووات و کمتر، که همهٔ نیروگاه‌های خانگی را شامل می‌شود، ۵۸٬۵۴۰ ریال (حدود ۵٬۸۵۴ تومان) به ازای هر کیلووات‌ساعت است. این نرخ پایه با مصوبهٔ ۱۰ فروردین ۱۴۰۵ وزیر نیرو تعیین شد و رئیس ساتبا هم در خرداد ۱۴۰۵ همین رقم را اعلام کرد. با این نرخ، یک نیروگاه ۵ کیلوواتی در سال اول تقریباً ۴۱ تا ۵۸ میلیون تومان درآمد دارد؛ رقم واقعی با تعدیل ماهانه بالاتر می‌رود.
در ادامه جدول نرخ‌ها، حساب سادهٔ درآمد نیروگاه ۵ و ۱۰ کیلووات و نکته‌هایی را می‌بینید که بین نرخ روی کاغذ و پول واقعی فاصله می‌اندازند. اگر هنوز با خود نیروگاه آشنا نیستید، اول راهنمای نیروگاه خورشیدی خانگی را بخوانید.
نرخ خرید تضمینی برق خورشیدی ۱۴۰۵ چقدر است؟
وزارت نیرو هر سال جدولی منتشر می‌کند که می‌گوید ساتبا (سازمان انرژی‌های تجدیدپذیر و بهره‌وری انرژی برق) برق هر نوع نیروگاه را با چه نرخ پایه‌ای می‌خرد. جدول سال ۱۴۰۵ برای نیروگاه‌های خورشیدی این است (متن مصوبه در سامانهٔ ملی قوانین و مقررات):
| ظرفیت و نوع نیروگاه | نرخ پایه (ریال بر کیلووات‌ساعت) | حدوداً به تومان | منبع |
|---|---|---|---|
| ۲۰۰ کیلووات و کمتر (همهٔ نیروگاه‌های خانگی) | ۵۸٬۵۴۰ | ۵٬۸۵۴ | مصوبهٔ ۱۰ فروردین ۱۴۰۵؛ رئیس ساتبا، خرداد ۱۴۰۵ |
| ۲۰۰ کیلووات و کمتر با ذخیره‌ساز (باتری) | ۹۱٬۱۶۹ | حدود ۹٬۱۱۷ | متن مصوبهٔ ۱۰ فروردین ۱۴۰۵ |
| بیش از ۲۰۰ کیلووات تا ۱ مگاوات | ۴۶٬۳۸۶ | حدود ۴٬۶۳۹ | مصوبهٔ ۱۰ فروردین ۱۴۰۵؛ رئیس ساتبا، خرداد ۱۴۰۵ |
| طرح حمایتی اقشار کم‌درآمد و مدارس (۱٫۲ برابر) | ۷۰٬۲۴۸ | حدود ۷٬۰۲۵ | متن مصوبهٔ ۱۰ فروردین ۱۴۰۵ |
به‌زبان ساده، اگر نیروگاه شما روی پشت‌بام خانه است، فرقی نمی‌کند ۵ کیلووات باشد یا ۱۰ کیلووات؛ هر دو در ردیف اول جدول قرار می‌گیرند و نرخ پایه‌شان یکی است. ردیف ذخیره‌ساز فقط وقتی به کار شما می‌آید که شرط‌های فنی‌اش را داشته باشید؛ پایین‌تر به آن می‌رسیم.
این عدد از کجا آمده و چقدر بیشتر از پارسال است؟
نرخ خرید تضمینی برق خورشیدی ۱۴۰۵ با مصوبهٔ «ضوابط و نرخ خرید تضمینی برق از نیروگاه‌های تجدیدپذیر» به تاریخ ۱۰ فروردین ۱۴۰۵ ابلاغ شد. محسن طرزطلب، رئیس ساتبا، هم در ۹ خرداد ۱۴۰۵ گفت نرخ خرید برق نیروگاه‌های خورشیدی کمتر از ۲۰۰ کیلووات با ۵۳ درصد افزایش به ۵۸ هزار و ۵۴۰ ریال رسیده است (گزارش تک‌ناک).
برای مقایسه، در مصوبهٔ قبلی نرخ همین ردیف ۳۸ هزار و ۲۰۰ ریال بود (ایلنا به نقل از وزارت نیرو). جهش نرخ برای قراردادهای تازه خبر خوبی است، اما هر سال جدول عوض می‌شود. پیش از تصمیم نهایی، آخرین ابلاغیه را در سایت ساتبا ببینید.
فروش برق به دولت چقدر درآمد دارد؟ مثال ۵ و ۱۰ کیلووات
حساب درآمد سه جزء دارد: ظرفیت نیروگاه، برقی که در سال تولید می‌کند و نرخ خرید تضمینی برق خورشیدی. طبق برآورد کارشناسان الویا، یک نیروگاه ۵ کیلووات خانگی بسته به شهر، جهت پنل‌ها و سایه، سالی حدود ۷ تا ۱۰ هزار کیلووات‌ساعت برق تولید می‌کند (جزئیات تولید در راهنمای جامع). اگر همین عدد را در نرخ پایهٔ ۵٬۸۵۴ تومان ضرب کنیم:
| ظرفیت | تولید سالانهٔ تقریبی | درآمد سال اول با نرخ پایه | میانگین ماهانه |
|---|---|---|---|
| ۵ کیلووات | ۷٬۰۰۰ تا ۱۰٬۰۰۰ کیلووات‌ساعت | حدود ۴۱ تا ۵۸٫۵ میلیون تومان | حدود ۳٫۴ تا ۴٫۹ میلیون تومان |
| ۱۰ کیلووات | ۱۴٬۰۰۰ تا ۲۰٬۰۰۰ کیلووات‌ساعت | حدود ۸۲ تا ۱۱۷ میلیون تومان | حدود ۶٫۸ تا ۹٫۸ میلیون تومان |
این جدول یک حساب ساده با نرخ پایه است و تعدیل ماهانه، افت تدریجی پنل‌ها و توقف‌های احتمالی را در خود ندارد. نتیجهٔ عملی‌اش این است که شهری آفتابی مثل یزد یا کرمان به سقف بازه نزدیک‌تر است و خانه‌ای با پشت‌بام سایه‌دار به کف آن.
طرف دیگر حساب، سرمایهٔ اولیه است. در اواخر مهر ۱۴۰۵ نیروگاه ۵ کیلووات متصل به شبکه حدود ۵۹۰ میلیون تومان و نوع هیبرید بدون باتری حدود ۶۲۵ میلیون تومان به‌صورت کامل (تجهیزات، نصب و راه‌اندازی) هزینه دارد و ۱۰ کیلووات تقریباً دو برابر است؛ جدول کامل را در هزینه نیروگاه خورشیدی خانگی ۵ و ۱۰ کیلووات ببینید. رقم ۳۵۰ تا ۴۰۰ میلیون تومانی که در خبرها می‌شنوید مبلغ وام نیروگاه خانگی است و با هزینهٔ نهایی پروژه فرق دارد.
دورهٔ بازگشت سرمایه و مقایسه با بانک و طلا موضوع مفصلی است که در سود نیروگاه خورشیدی در ایران ۱۴۰۵ با عدد بررسی کرده‌ایم.
نرخ پایه با پولی که به حسابتان می‌آید یکی نیست
عدد ۵۸٬۵۴۰ ریال نقطهٔ شروع قرارداد است. در طول بیست سال، سه عامل فاصلهٔ آن را با واریزی واقعی تعیین می‌کنند.
۱. تعدیل ماهانه، نرخ را با تورم و ارز بالا می‌برد
نرخ پایهٔ قرارداد ثابت نمی‌ماند. ساتبا با یک فرمول که به تورم و نرخ ارز گره خورده، نرخ را به‌روز می‌کند و این تعدیل حالا ماهانه اعمال می‌شود؛ پیش‌تر سالانه بود. در برآوردهای الویا، رشد سالانهٔ درآمد از راه تعدیل را حداقل ۳۰ درصد فرض می‌کنیم. سازوکار دقیق فرمول را در فرمول تعدیل ساتبا توضیح داده‌ایم.
۲. تولید واقعی از برآورد کاغذی کمتر یا بیشتر است
ساتبا بابت برقی پول می‌دهد که کنتور دوطرفه ثبت کرده است. گردوغبار روی پنل، سایهٔ درخت همسایه یا خاموش ماندن اینورتر چند روز در تابستان، مستقیم از درآمد کم می‌کند. شستن منظم پنل‌ها و نگاه ماهانه به عدد کنتور، ساده‌ترین راه حفظ درآمد است.
۳. زمان واریز همیشه دقیق نیست
پرداخت صورت‌حساب‌ها به بودجهٔ ساتبا وابسته است و در سال‌های گذشته گاهی با تأخیر انجام شده است. برای خانواده‌ای که قسط وام را از درآمد نیروگاه می‌دهد، بهتر است یکی دو قسط را جدا از این درآمد در نظر بگیرد.
نرخ ذخیره‌ساز؛ برای خانه به‌صرفه است؟
برای نخستین بار در جدول نرخ خرید تضمینی برق خورشیدی ۱۴۰۵، ردیف جداگانه‌ای برای نیروگاه‌های همراه باتری تعیین شد: ۹۱٬۱۶۹ ریال، یعنی حدود ۵۶ درصد بیشتر از نرخ عادی. طبق متن مصوبه، این نرخ دو شرط دارد: باتری نباید از برق شبکه شارژ شود و به ازای هر کیلووات پنل، دست‌کم ۱٫۵ کیلووات‌ساعت ظرفیت باتری نصب شود. برای یک نیروگاه ۵ کیلووات یعنی حداقل ۷٫۵ کیلووات‌ساعت باتری.
یک نمونهٔ ملموس: همان نیروگاه ۵ کیلوواتی با نرخ ذخیره‌ساز، در سال اول به‌جای ۴۱ تا ۵۸ میلیون، حدود ۶۴ تا ۹۱ میلیون تومان درآمد پایه دارد. در مقابل، باتری سهم قابل‌توجهی از هزینهٔ پروژه را به خود اختصاص می‌دهد و عمر آن هم با عمر پنل یکی نیست. اگر خاموشی در محله‌تان زیاد است، هیبرید بدون باتری انتخاب منطقی‌ای است، چون معمولاً می‌شود باتری را بعداً اضافه کرد. برای آشنایی بیشتر، باتری خورشیدی را بخوانید.
از ثبت‌نام تا اولین واریز
مسیر فروش برق به دولت از سامانهٔ مهرسان ساتبا شروع می‌شود. برای مشتریان الویا، ثبت‌نام در مهرسان را تیم الویا انجام می‌دهد و شما لازم نیست درگیر فرم‌ها شوید. بعد از نصب و تأیید ناظر، کنتور دوطرفه نصب و قرارداد بیست‌ساله امضا می‌شود؛ از آن به بعد مبلغ صورت‌حساب‌ها به شمارهٔ شبایی واریز می‌شود که در قرارداد ثبت کرده‌اید.
شرایط، مدارک و بندهای مهم قرارداد را در قرارداد خرید تضمینی برق خورشیدی مرحله‌به‌مرحله نوشته‌ایم. اگر بخشی از هزینه را با تسهیلات تأمین می‌کنید، راهنمای وام نیروگاه خورشیدی هم به کارتان می‌آید.
سؤالات متداول
نرخ خرید تضمینی برق خورشیدی خانگی در ۱۴۰۵ چقدر است؟
برای نیروگاه‌های ۲۰۰ کیلووات و کمتر، که همهٔ نیروگاه‌های خانگی را شامل می‌شود، نرخ پایه ۵۸٬۵۴۰ ریال (حدود ۵٬۸۵۴ تومان) به ازای هر کیلووات‌ساعت است. این رقم با مصوبهٔ ۱۰ فروردین ۱۴۰۵ وزیر نیرو تعیین شد و رئیس ساتبا هم در خرداد ۱۴۰۵ آن را اعلام کرد.
نیروگاه ۵ کیلووات در ماه چقدر درآمد دارد؟
با تولید سالانهٔ حدود ۷ تا ۱۰ هزار کیلووات‌ساعت و نرخ پایهٔ ۱۴۰۵، درآمد سال اول حدود ۴۱ تا ۵۸٫۵ میلیون تومان است؛ یعنی به‌طور میانگین حدود ۳٫۴ تا ۴٫۹ میلیون تومان در ماه. تعدیل ماهانه این رقم را در ادامهٔ قرارداد بالاتر می‌برد.
آیا نرخ خرید تضمینی برق خورشیدی در طول بیست سال ثابت می‌ماند؟
خیر. نرخ پایهٔ قرارداد با فرمول تعدیل ساتبا، که به تورم و نرخ ارز وابسته است، هر ماه به‌روز می‌شود. الویا در برآوردهایش رشد سالانهٔ حداقل ۳۰ درصد را از این راه فرض می‌کند.
نیروگاه ۵ و ۱۰ کیلووات نرخ متفاوتی دارند؟
خیر. هر دو در ردیف «۲۰۰ کیلووات و کمتر» قرار می‌گیرند و نرخ پایه‌شان یکسان است. تفاوت درآمد فقط از مقدار برق تولیدی می‌آید که در ۱۰ کیلووات تقریباً دو برابر است.
نرخ ۹۱ هزار ریالی ذخیره‌ساز شامل هر نیروگاه هیبریدی می‌شود؟
خیر. طبق متن مصوبه، باتری نباید از شبکه شارژ شود و به ازای هر کیلووات پنل دست‌کم ۱٫۵ کیلووات‌ساعت باتری لازم است. نیروگاه هیبرید بدون باتری با نرخ عادی ۵۸٬۵۴۰ ریال حساب می‌شود.
قراردادی که سال‌های قبل بسته‌ام هم با نرخ جدید حساب می‌شود؟
نرخ پایهٔ هر قرارداد معمولاً همان نرخ سال امضاست و بعد با تعدیل به‌روز می‌شود. برای وضعیت قرارداد خودتان، متن قرارداد و اطلاعیه‌های ساتبا را ملاک بگیرید.
برای فروش برق به دولت باید خودم در مهرسان ثبت‌نام کنم؟
ثبت‌نام در سامانهٔ مهرسان ساتبا انجام می‌شود، اما برای مشتریان الویا این کار را تیم الویا انجام می‌دهد و پرونده را تا امضای قرارداد پیگیری می‌کند.
جمع‌بندی
نرخ خرید تضمینی برق خورشیدی ۱۴۰۵ برای نیروگاه خانگی ۵۸٬۵۴۰ ریال، یعنی حدود ۵٬۸۵۴ تومان به ازای هر کیلووات‌ساعت است. با همین نرخ پایهٔ اعلام‌شده، یک نیروگاه ۵ کیلوواتی در سال اول حدود ۴۱ تا ۵۸ میلیون تومان از فروش برق به دولت درآمد دارد؛ اما چون نرخ هر ماه تعدیل می‌شود و بالا می‌رود، درآمد واقعی به احتمال زیاد از این مبالغ بیشتر خواهد بود. تولید واقعی و زمان واریز را هم باید در حساب آورد.
برای اینکه بدانید پشت‌بام خانهٔ شما چقدر برق و درآمد می‌سازد، شرایط نیروگاه خورشیدی خانگی الویا را ببینید یا با کارشناسان الویا به شمارهٔ 04151611111 تماس بگیرید.
